Probiotica

Wat is het microbioom? 

Om te kunnen begrijpen wat probiotica zijn is het belangrijk om te weten wat er eigenlijk in je darmen gebeurt. In jouw spijsverteringsstelsel leven 100 triljoen micro-organismen, waaronder bacteriën, virussen, en schimmels. De gehele collectie aan micro-organismen worden samen ook wel het microbioom (of vroeger de darmflora) genoemd.¹

Het microbioom ondersteunt onder andere de spijsvertering door voeding om te zetten in opneembare voedingsstoffen en het immuunsysteem door schadelijke virussen, schimmels en bacteriën te vernietigen.² Daarnaast produceren de bacteriën in het microbioom verschillende vitaminen, waaronder biotine, folaat, riboflavin, thiamine, vitamine b6 en b12 en vitamine k.¹ Bovendien wordt er continu informatie uitgewisseld tussen het microbioom en de hersenen. Hierdoor kunnen de bacteriën in de darmen chemische processen in de hersenen beïnvloeden. In andere woorden; de bacteriën in je darmen hebben invloed op jouw gedrag en gevoelens.³

Onderzoek laat zien dat het microbioom sterk verandert in reactie tot dieet, zowel op korte als lange termijn. Een plantaardig dieet, dat rijk is aan vezels, kan de groei van gunstige bacteriën stimuleren omdat deze vezels dienen als energiebron voor het microbioom.¹

Het verschil tussen prebiotica en probiotica

Probiotica (pro=voor en bios=leven) zijn levende micro-organismen die gevonden worden in voeding en supplementen die zorgen voor een gezond balans van het microbioom, mits ze in voldoende grote hoeveelheden genuttigd worden. 

Prebiotica in tegenstelling tot probiotica zijn voedingscomponenten (voornamelijk voedingsvezels) die niet door het menselijk lichaam verteerd kunnen worden maar door de bacteriën in de darmflora, waaronder probiotica, gebruikt worden als energiebron om hun groei en activiteit te bevorderen. Ook reguleert het de eetlust en verzadiging.¹

Oftewel probiotica helpt bij het herstellen van de balans van het microbioom door direct goede bacteriën toe te voegen, terwijl prebiotica alleen maar voeding is voor de bacteriën die er al zijn.⁴ Daarom is probiotica ook zo belangrijk, vooral voor mensen met een verstoord balans in hun microbioom. 

Het gebruik van probiotica

Probiotica wordt vaak ingenomen na een antibioticakuur. Antibiotica bestrijden bacteriële infecties, maar beschadigen ook gunstige bacteriën in het microbioom, waardoor de balans verstoord raakt. 

Onderzoek laat zien dat probiotica het herstel van deze balans kan versnellen 5 en het risico op antibiotica geassocieerde diarree kan verlagen en de duur van klachten kan verkorten.⁷

Daarnaast is er verschillend onderzoek gedaan naar het effect van probiotica op de klachten bij personen met het prikkelbare darm syndroom (PDS). Er zijn onderzoeken die kleine positieve effecten laten zien op PDS-symptomen, maar er is meer onafhankelijk onderzoek nodig.⁶

Effecten van probiotica op klachten door zowel PDS als antibioticakuren is losstaand van het onderzoek persoonsafhankelijk en kan bij jou dus een grotere of juist minder groot effect hebben.

Voeding vs. supplementen

Probiotica wordt vaak gebruikt in de vorm van een voedingssupplement, vooral na een antibioticakuur. In tegenstelling tot geneesmiddelen worden voedingssupplementen niet op dezelfde manier beoordeeld op veiligheid en werkzaamheid. Hierdoor kan de kwaliteit en samenstelling per product verschillen en is niet altijd duidelijk welk effect je kunt verwachten. Sommige mensen ervaren verbetering van klachten, terwijl anderen juist tijdelijke darmklachten kunnen krijgen. 

Daarnaast is het gebruik van probiotische supplementen niet altijd nodig en kunnen de toegevoegde bacteriën de bestaande samenstelling beïnvloeden, wat kan leiden tot meer tijdelijke darmklachten. 

Om die reden is het verstandiger om probiotica via voeding binnen te krijgen, omdat deze voedingsmiddelen naast levende micro-organismen ook andere voedingsstoffen bevatten die het microbioom ondersteunen.⁴

Probiotica komt voor in verschillende voedingsmiddelen, waarbij gefermenteerde voeding een van de meest natuurlijke bronnen is. Hieronder enkele voorbeelden van gefermenteerde producten:

• Kefir: een gefermenteerde melkdrank van schapen-, koeien-, of geitenmelk. Kan ook lactosevrij gemaakt worden van kokos of amandelmelk.⁸
• Waterkefir: een gefermenteerde, bruisende drank op waterbasis.⁹
• Yoghurt: gemaakt van geiten, koeien of schapenmelk. Echter bij probiotische yoghurt is het wel belangrijk dat er op het etiket staat dat het product levende culturen bevat. 
• Zuurkool: gefermenteerde witte kool. Let erop dat het product ongepasteuriseerd is en levende culturen bevat. 
• Kombucha: gefermenteerde zwarte thee.
• Tempeh: een gefermenteerd sojaproduct.
• Miso: een Japans condiment.
• Natto: gefermenteerde sojabonen.
• Kimchi: een gefermenteerd Koreaans bijgerecht bestaande uit kool en verschillende condimenten waaronder chilivlokken, knoflook, gember en wortel.⁸

Probiotica heeft positieve effecten op het microbioom, maar niet iedereen profiteert ervan op dezelfde manier. Het is verstandig om voorzichtig te zijn met probiotische supplementen en eerst te kiezen voor gefermenteerde voedingsmiddelen zoals zuurkool of kimchi. Kortom: een gezond microbioom ondersteun je het best via dagelijkse voeding, terwijl probiotische supplementen een aanvullende rol kunnen spelen. 

Meer weten?

Wil je meer weten over hoe je gezond, volwaardig én lekker kunt eten? Als diëtist in Tilburg en Oosterhout helpt Merel je graag op weg. Neem contact op via info@gewoondietetiek.nl of via het contactformulier.

Gezonde groet,

San Vromans
Student Voeding en Diëtetiek

Bronnen:

1. Whitney, E., & Rolfes, S. (2023). Understanding Nutrition, Global Edition (pp. 80-82). Brooks/Cole. 
2. Guarner, F., Malagelada, J. (2003, Februari 8). Gut flora in health and disease. The Lancet, Volume 261, Issue 9356, 512-519. Elsevier Ltd. 
3. Heeft jouw microbioom (darmflora) invloed op je mentale gezondheid? (z.d.). Opgehaald van mentaalbeter.nl: https://mentaalbeter.nl/artikelen/veroorzaakt-jouw-microbioom-darmflora-psychische-klachten/
4. Van Thomme, G., & Bramlet Blackburn, K. (2025, Oktober 30). Should you take a daily probiotic supplement? Opgehaald van mdanderson.org: https://www.mdanderson.org/cancerwise/prebiotics-versus-probiotics-whats-the-difference.h00-159774078.html
5. Grabmeier, C. (2025, Mei 8). Probiotica vs. prebiotica: wat heeft je darm nodig? Opgehaald van homediq.nl: https://homediq.nl/blogs/alle-blogs-nl/probiotica-prebiotica-darmgezondheid#wat-zijn-probiotica-en-prebiotica
6. Prikkelbaredarmsyndroom. (2022, November 29). Opgehaald van richtlijnendatabase.nl: https://richtlijnendatabase.nl/richtlijn/prikkelbaredarmsyndroom/behandeling_van_pds/probiotica.html
7. Ortho Health Foundation. (2025, December 5). Probiotica bij diarree: zo herstel je je darmflora. Opgehaald van sohf.nl: https://www.sohf.nl/blog/probiotica-bij-diarree-zo-herstel-je-je-darmflora
8. Rosanna. (2025, September 10). 10x natuurlijke probiotica in voiding. Opgehaald van vitakruid.nl: https://www.vitakruid.nl/blog/10x-natuurlijke-probiotica-in-voeding
9. Wat is waterkefir? (z.d.). Opgehaald van thefermentcompany.nl: https://www.thefermentcompany.nl/wat-is-waterkefir/